Lista wszystkich aktualności

Wyrok TK: Odmowa przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność jest niezgodna z Konstytucją

W wyroku z 8 grudnia Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 8 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, w zakresie, w jakim nakazuje stosowanie tej ustawy w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy z 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw do spraw wszczętych na podstawie ustawy z 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności dotyczących nieruchomości zabudowanej budynkiem biurowo-warsztatowym niewymienionej w art. 1 ust. 1 ustawy z 29 lipca 2005 r. w pierwotnym brzmieniu, i zakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie ustawy z 28 lipca 2011 r., jest niezgodny z art. 2 Konstytucji, w związku z art. 21 ust. 1 oraz z art. 64 ust. 2.

Przedstawione Trybunałowi Konstytucyjnemu przez WSA w Warszawie pytanie prawne dotyczyło sposobu załatwienia wniosku o przekształcenie prawa użytkowania w prawo własności. Wniosek dotyczył nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem biurowo-warsztatowym i został złożony w oparciu o przepisy ustawy z 4 września 1997 r. - o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Prezydent m.st. Warszawy odmówił przekształcenia wskazując, że po złożeniu wniosku weszła w życie ustawa z 29 lipca 2005 r. - o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, która uchyliła poprzednią ustawę. Zgodnie z kwestionowanym art. 8 ustawy z 2005 r., do spraw wszczętych na podstawie ustawy z 1997 r., ale niezakończonych decyzją ostateczną do 13 października 2005 r., stosuje się przepisy nowej ustawy z 2005 r. Ustawa ta  nie przewidywała możliwości przekształcenia nieruchomości biurowo-warsztatowych, gdyż te nie zostały wymienione w pierwotnym brzmieniu art. 1 ust. 1 ustawy z 2005 r.

Dokonując oceny konstytucyjności kwestionowanego przepisu przejściowego Trybunał Konstytucyjny uznał naruszenie zasady ochrony praw nabytych (art. 2 Konstytucji) oraz gwarancji ochrony praw majątkowych, w tym prawa własności (art. 21 ust. 1 oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji), które mają zastosowanie do ochrony ekspektatyw maksymalnie ukształtowanych. Osoby, które spełniły warunki ustawy z 1997 r., mogły zasadnie i racjonalnie oczekiwać określonego działania w postaci przekształcenia dotychczasowych uprawnień do nieruchomości. Przyjęta przez ustawodawcę w art. 8 ustawy z 2005 r. regulacja przejściowa przewidująca bezpośrednie działanie nowego prawa doprowadziła do pogorszenia sytuacji prawnej osób, które pod rządem poprzedniego prawa wystąpiły o realizację przysługujących im uprawnień i nabyły maksymalnie ukształtowaną ekspektatywę prawa własności nieruchomości zabudowanej budynkiem biurowo-warsztatowym. Trybunał nie dostrzegł takich wartości, które uzasadniałyby "wygaszenie" przysługującej obywatelom nabytej ekspektatywy.  Zdaniem sędziów Trybunału, oczekiwanie wnioskodawców było więc usprawiedliwione i racjonalne, ponieważ nie nastąpiła w ostatnim czasie taka zmiana warunków społecznych lub gospodarczych, która wymagałaby zmian regulacji prawnych, w tym również zmian, które znosiłyby lub ograniczały dotychczas przyznane uprawnienia. Wartości takich nie wskazano również w toku prac parlamentarnych nad projektem ustawy z 2005 r.
Trybunał na podstawie analizy procesu legislacyjnego doszedł do wniosku, że sytuacja nieruchomości objętych pytaniem prawnym nie została uregulowana ze względu na błędne przekonanie o znikomym zakresie stosowania przepisów ustawy z 1997 r. do przekształcania prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego budynkami gospodarczymi, innymi niż garaże.

Sygn. akt P 31/10


Źródło: Trybunał Konstytucyjny